Vogelhuisje.com - Koolmees

Koolmees (Parus major)

Informatie:
Het is misschien wel het bekendste vogeltje van Nederland: de koolmees. Vrijwel iedereen die een nestkast in tuin of park heeft hangen kan wel bijna rekenen op de aanwezigheid van deze geel-groen-zwarte acrobaat. Mannetje en vrouwtje lijken sterk op elkaar, maar zijn toch goed te onderscheiden. Mannetjes hebben namelijk een flinke brede zwarte stropdas over de borst hangen, terwijl dat bij de vrouwtjes slechts een dun sjaaltje is. De koolmees is vermaard om zijn repertoire aan geluiden. Een beetje koolmees kent wel 40 varianten op de koolmeeszang. Door overal in zijn territorium een ander deuntje te zingen, denken mezen uit de omgeving dat het gebied al druk bewoond is door koolmezen. Over elkaar voor de gek houden gesproken... De buurmees past precies dezelfde truc toe! In Nederland leven veel meer koolmezen dan er natuurlijke boomholten zijn; een groot deel van de mezen bewoont dan ook een nestkast. Ook de wintersterfte is door gul gegeven vetbollen en pindanetjes lager dan in een natuurlijker situatie. Maar het is natuurlijk een prachtig gezicht om zo'n behendige koolmees aan een mezenbol te zien bungelen.

Algemeen:
• Orde: Passeriformes
• Familie: Mezen (Aegithalidae)
• Status: Jaarvogel. Zeer talrijke broedvogel; tijdens invasies doortrekker in (zeer) groot aantal
• Rode Lijst: Nee

Leefomgeving en voedsel:
Biotoop: Bos, park en tuin, stedelijk gebied
Voedsel- en broedbiotoop: Bosrijke gebieden (en tuinen vallen daar in de ogen van koolmezen zeker ook onder), struikgewas, houtwallen en -singels: overal waar bomen staan voelen koolmezen zich thuis. Koolmezen zoeken in deze gebieden naar insecten en hun larven. In de winter worden hoofdzakelijk zaden gegeten. Oorspronkelijk zijn koolmezen broedvogels van boomholten, zoals spechtennesten. Buitelend tussen de twijgen van bomen en struiken zoeken ze naar hun voedsel.

Herkenning:
• Opvallende kenmerken: Iets kleiner dan een Huismus, krachtig gebouwd (14cm).
• Gedrag: Koolmezen zijn niet erg schuw en verschijnen het vaakst aan de winterse voederplek.
• Kleed: Kop zwart-wit, onderzijde overwegend geel, mannetje met brede, krachtig zwarte langstreep op borst en buik, vrouwtje met smalle, minder krachtig gekleurde band.
• Formaat/ lengte: 13,5 - 15 cm.
• Snavel: Spits, insecteneter
• Poten: Donkergrijze zangvogelpootjes

Vogeltrek:
• Trekroute: Continentaal Europa
• Overwinteringsgebied: Nederlandse koolmezen overwinteren in Nederland. Koolmezen uit Scandinavië overwinteren bij extreme koude in Nederland of nog zuidelijker streken.

Tekst: de Vogelbescherming Nederland
Foto: Birdphoto.nl